Renowacja Häsener Luch

Przegląd

Teren naszego projektu w Niemczech jest częścią torfowiska Häsener Luch, w gminie Löwenberger Land w północno-wschodnich Niemczech. Jest to reprezentatywny przykład 105 000 hektarów torfowisk użytkowanych rolniczo. Häsener Luch jest częścią długiej depresji osadzonej w pofałdowanym terenie moreny dennej, odwadnianej głównie przez górny bieg sztucznego zbiornika wodnego Welsengraben, który jest obecnie 20-kilometrowym dopływem rzeki Havel. Z całego obszaru torfowiska Häsener Luch (kompleks o powierzchni około 120 ha), około 53 ha jest chronionych jako rezerwat przyrody (IV kategoria zarządzania IUCN) od 1953 r., głównie w celu zachowania już wówczas rzadkiej flory typowej dla torfowisk, takiej jak storczyki czy mięsożerny maślak zwyczajny. 

Teren projektu o powierzchni około 60 ha składa się głównie z obszaru rezerwatu przyrody. Jego główny obszar o powierzchni 19 ha z wieloma zbiornikami wodnymi pochodzącymi z dawnej wycinki jest własnością regionalnego NABU Gransee i w większości nie jest już używany.

©VolkerGehrmanns

Tło

Historia Häsener Luch to także historia melioracji. System odwadniający został zbudowany już w XVIII wieku, kiedy to w Prusach rozpoczęto szereg systematycznych projektów odwadniających dla rolnictwa i leśnictwa. Znaczące wydobycie torfu miało miejsce do pierwszej połowy XX wieku, co w połączeniu z melioracją stworzyło różnorodne siedliska ze stawami, tamami, zaroślami i roślinnością zielną. Intensyfikacja odwadniania od lat 60-tych XX wieku w ramach rosnących potrzeb rolniczych NRD spowodowała trwałe obniżenie poziomu wód gruntowych z poziomami podpowierzchniowymi często poniżej 80 cm w lecie, co utrzymuje się do chwili obecnej. Obecnie istnieje około 1800 m aktywnych rowów otaczających teren należący do NABU i kolejne 1800 m aktywnych rowów na pozostałej części 60-hektarowego terenu projektu. Centralnym rowem odwadniającym jest Welsengraben. 

Badanie przeprowadzone w 2022 r. nadal wykazało warstwy torfu do 2,80 m (średnio 0,9 m), co wskazuje na masową utratę torfu w ciągu ostatnich 50 lat, a w konsekwencji wysoką emisję gazów cieplarnianych. Potrzeba działań na rzecz przywrócenia torfowisk w Häsener Luch jest ogromna.

Cele

Centralnym celem projektu jest zatem osiągnięcie częściowego ponownego nawodnienia rezerwatu przyrody:

• zwiększenie zdolności retencji wody
• znaczne zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych
• przywrócenie roślinności typowej dla torfowisk, co w dłuższej perspektywie może potencjalnie indukować tworzenie torfu i przekształcić źródło węgla z powrotem w pochłaniacz węgla
• pomóc przywrócić zagrożoną florę i faunę
• wspierać i weryfikować wszystkie środki poprzez szczegółowy system monitorowania obejmujący rozwój roślinności, poziomy wody i emisje gazów cieplarnianych
• przeprowadzić studium wykonalności dotyczące paludikultury dla tych obszarów i otaczających je intensywnie użytkowanych łąk torfowiskowych